Waarom wij binden met de commerciële media

Een tijdje geleden ben ik min of meer gestopt met het volgen van de gemiddelde nieuwsbronnen, de frustratiedrempel wat betreft de inhoud van de berichtgeving was simpelweg een beetje bereikt. Commerciële media spelen het spelletje van vraag-en-aanbod en publiceren echt alles wat de lezer wil denken, iedere Jan-lul kan tegenwoordig journalist worden en iedere lezer gaat blindelings mee in de negativiteit. De mediabaas is geen eerlijke verkondiger van de werkelijkheid maar een gehaaide econoom die er alles aan zal doen om zijn klanten te behouden, en die klanten houden er jammer genoeg geen zelfkritiek of enige scepsis op na. De klant denkt het een, en de journalist schrijft het ander, resulterende in eenzijdige berichtgeving, beeldvorming en exploderende fora. En of die berichtgeving nog raakvlak heeft met de werkelijkheid boeit niemand wat, zolang we maar lezen wat wij willen lezen. De waarheid verliest haar kracht, en de media wint terrein. Het is een keiharde commerciële wereld dat ons wereldbeeld vormt en neerhaalt. 

Het werkt allemaal als volgt….

Binnen de communicatiewetenschappen is bekend dat de klant na het doen van een aankoop, op zoek zal gaan naar informatie die zijn of haar mening over die aankoop bevestigt. Wanneer deze mening op positieve wijze wordt bevestigd werkt dit bindend op hoe de klant zich verhoudt ten aanzien van het product, en dit is precies wat de producent probeert te bereiken. Om deze reden hebben de meest stompzinnige producten een bijsluiter met productinformatie, garanties, beloftes en feel-good stories en worden zelfs pakken ontbijtgranen uitgebreid bekalkt met allerlei positief gelul. Wanneer het gaat om alleen maar een pak ontbijtgranen is hier natuurlijk niet zoveel mis mee, alleen werkt de commerciële media volgens hetzelfde principe. En dat is nou de pest hierin.

Want, net zoals de ontbijtgranenfabrikant, speelt de mediabaas in op de specifieke behoeften van zijn segment. Echter hebben de commerciële media net even een andere rol in het grote geheel, dit is namelijk niet zomaar een ontbijtgranenvariant of een hebbe-dingetje, maar een doorgeefluik voor alle maatschappelijke ontwikkelingen en dus onze beeldvorming over de wereld waarin wij leven. En binnen die maatschappelijke ontwikkelingen zijn er zoals altijd, twee kanten van een verhaal. Maar jammer genoeg voor de waarheid werken de beide kanten van een verhaal nuancerend op de inhoud, waarmee het “nieuws” ineens stukken minder boeiend is voor de gemiddelde sensatiebeluste lezer. Onze mening is leidend voor de mate waarin wij iets voor waarheid aannemen en wij dus binden met de aankoop, in dit geval de nieuwsbron. Vervolgens ontwikkelen we ten gevolge van die binding een soort loyaliteit ten aanzien van die nieuwsbron, waardoor we des te minder kritisch zullen zijn op diens journalistieke inhoud. Resultaat: ons subjectief waarheidsdepot krijgt steeds meer volume en alle zinnige contra-informatie die beschikbaar is zullen we nooit te lezen krijgen, noch serieus nemen. 

Niemand staat tijdens het doorscrollen van onze newsfeed stil bij het idee dat het allemaal één grote omgekeerde wereld is. Onze mening is leidend voor de inhoud van onze nieuwsberichten en niet andersom. Wij vreten ons zelfgekozen nieuws.

Laat ik voor de beeldvorming eens teruggaan naar de ontbijtgranen. Stel je voor, je zit ’s ochtends aan de ontbijttafel je cornflakes met melk weg te werken terwijl je nietsvermoedend naar de verpakking van je ontbijt zit te staren. Ditmaal tref je geen feel-good verhaal aan over voedingswaarde en een gezonde leefstijl, maar een zeikpleidooi over Jesse Klaver en het falen van verkiezingsbeloftes, vermeende etniciteit en politieke overtuigingen. Zou dit acceptabel zijn, dat de ontbijtgranenfabrikant ineens een politieke kwestie door je strot boort op de vroege ochtend, in plaats van een schaal Frosties met melk? Nee natuurlijk niet, dit klinkt idioot! Maar het wordt wel geaccepteerd van de commerciële media. Het is een consumptiegoed en een gevaarlijk grijs gebied tussen “feit” en “mening”, alleen zo wordt het niet ervaren. Choco Krispies of Jesse, Honingringetjes of Geert, het is maar net waar je zin in hebt op de vroege ochtend. Is het raar dat de maatschappelijke tegenstellingen zo groot zijn? Ik denk het niet.

De media is geen betrouwbaar overheidsapostel maar een door geld gedreven organisatie die binnen de kortste keren het hele land op zijn gat gaat leggen, en dat allemaal dankzij onze naïviteit. Nu zouden we kunnen re-socialiseren door terug te gaan naar de oude stempel en ons niet zo te laten meeslepen in de digitale burgeroorlog, maar dat is een keus die iedereen persoonlijk moet maken. Stel je eens voor, telefoon weg, mensen op staat gedrag zeggen, sceptisch zijn over wat we te lezen krijgen en onze voornaamste maatschappelijke informatievoorziening terug voeren naar onze directe omgeving.

Alsof dat normaal is. Dát zou een stunt zijn.